İletişimISSN:3023-6673
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
EnglishTürkçe
AnasayfaAmaç ve KapsamÖzel SayıMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Hizmetlerinde Talep Erteleme Davranışlarının İncelenmesi: Konya İli Örneği

Rabia ZARIFI,Lütfiye TEKPINAR

  • Rabia ZARIFI: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
  • Lütfiye TEKPINAR: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
  •  Yıl : 2026
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 12-27
Sağlık hizmetlerine erişim ve kullanımı bireylerin sağlık durumu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Sağlık hizmetlerinin zamanında alınmaması teşhisin gecikmesine, sağlık durumunun kötüleşmesine sebep olurken kaynak kullanımını da artırmaktadır. Özellikle üniversite öğrencileri; akademik yük, zaman kısıtlılığı, ekonomik faktörler ve sağlık sorunlarını önemsiz görme eğilimi gibi nedenlerle profesyonel sağlık hizmetlerine başvuruyu geciktirebilmektedir. Bu bağlamda, genç yetişkinlerde sağlık hizmeti kullanım davranışlarının incelenmesi önemli bir gereklilik haline gelmektedir. Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin sağlık hizmetlerinde talep erteleme davranışlarını ve bu davranışı etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlayan tanımlayıcı ve nicel bir araştırmadır. Araştırma kapsamında veriler, kişisel bilgi formu ve Sağlık Hizmetlerinde Talep Erteleme Davranışı Ölçeği kullanılarak 606 öğrenciden toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ile birlikte bağımsız gruplarda t testi ve tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) kullanılmış, değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin güvenirlik analizi sonucunda Cronbach’s Alpha katsayısı 0,827 olarak belirlenmiş olup, bu değer ölçeğin kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 21,24 ± 3,38 olup, katılımcıların %86,8’ini kadınlar oluşturmaktadır. Yapılan analizler sonucunda, öğrencilerin sağlık hizmeti talebini erteleme düzeylerinin orta seviyede olduğu ve toplam puan ortalamasının 2,67 ± 0,64 olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin genellikle sosyal çevreye danışma 3,17 ± 0,96 ve internetten çözüm arama 2,79 ± 1,03 eğiliminde oldukları; buna karşılık profesyonel sağlık hizmetlerine başvurmayı erteledikleri saptanmıştır. Ayrıca cinsiyet, medeni durum, yaş, gelir düzeyi ve sağlık hizmeti kullanım sıklığı gibi değişkenler ile sağlık hizmeti talep erteleme davranışı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir (p < 0,05).
Atıf yapmak için : Zarifi, R., & Tekpınar, L. (2026). Üniversite öğrencilerinin sağlık hizmetlerinde talep erteleme davranışlarının incelenmesi: Konya ili örneği. Sustainable Welfare, 4(1), 12-27.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Sustainable Welfare
2026, Cilt4, Sayı1
ISSN: 3023-6673
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Akar, Y., & Arıkan, C. (2023). Sağlık hizmetlerinde talebi etkileyen faktörler. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 21(1), 1–21.
  2. Andersen, R. M. (1995). Revisiting the behavioral model and access to medical care: Does it matter? Journal of Health and Social Behavior, 36(1), 1–10. https://doi.org/10.2307/2137284
  3. Berkman, N. D., Sheridan, S. L., Donahue, K. E., Halpern, D. J., & Crotty, K. (2011). Low health literacy and health outcomes: An updated systematic review. Annals of Internal Medicine, 155(2), 97–107.
  4. Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan hakları evrensel bildirgesi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu.
  5. Caymaz, M. (2015). Sağlık personelinin tıbbi uygulama hataları üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(4), 1–14.
  6. Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2007). The spread of obesity in a large social network over 32 years. New England Journal of Medicine, 357(4), 370–379.
  7. Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
  8. Czeisler, M. É., Marynak, K., Clarke, K. E. N., et al. (2020). Delay or avoidance of medical care because of COVID-19–related concerns — United States, June 2020. MMWR, 69(36), 1250–1257. https://doi.org/10.15585/mmwr.mm6936a4
  9. Çağatay, S. (2024). Üniversite öğrencilerinde e-sağlık okuryazarlığı ve sağlık hizmeti talebi erteleme davranışı (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  10. Çiftçi Kıraç, G. (2024). Sağlık sistemine duyulan güvenin sağlık hizmeti talep erteleme davranışı ile ilişkisi. Toplum ve Sağlık Dergisi, 12(1), 34–47.
  11. Çoşkun, Ö., & Öncel, S. (2020). Üniversite öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 17(3), 189–196.
  12. Eisenberg, D., Hunt, J., & Speer, N. (2012). Help seeking for mental health on college campuses. Harvard Review of Psychiatry, 20(4), 222–232.
  13. Erdem, R., & Pirinçci, A. (2003). Toplum sağlığı ve sağlık hizmetleri yönetimi. Nobel Yayıncılık.
  14. Gökkaya, D., & Erdem, R. (2017). Sağlık algısı ve sağlık hizmeti kullanım davranışları arasındaki ilişki. Anadolu Tıp Dergisi, 19(2), 78–85.
  15. Grossman, M. (2000). The human capital model. In Handbook of Health Economics (Vol. 1A, pp. 347–408). Elsevier.
  16. Gulliver, A., Griffiths, K. M., & Christensen, H. (2010). Perceived barriers and facilitators to mental health help seeking. BMC Psychiatry, 10, 113. https://doi.org/10.1186/1471-244X-10-113
  17. Güven, F. (2021). Sağlık hizmeti kullanım sıklığı ve erteleme davranışı. Journal of Health Management, 23(1), 55–63.
  18. Hsieh, R. W., & Lin, L. (2016). Internet use and ambulatory care seeking behaviors. Journal of Medical Internet Research, 18(12), e319. https://doi.org/10.2196/jmir.5498
  19. İslamoğlu, A. H. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Beta Yayınları.
  20. Klein, J. D., & Wilson, K. M. (2010). Adolescents’ health risk discussions. Journal of Adolescent Health, 47(4), 307–313.
  21. LaMorte, W. (2018). The health belief model. Boston University.
  22. Marmot, M. (2005). Social determinants of health inequalities. The Lancet, 365(9464), 1099–1104. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(05)71146-6
  23. Mechanic, D. (1962). The concept of illness behavior. Journal of Chronic Diseases, 15(2), 189–194.
  24. Nutbeam, D. (2008). Health literacy concept. Social Science & Medicine, 67(12), 2072–2078.
  25. Özkan, S., & Aydın, M. (2020). Sağlık okuryazarlığı ve sağlık hizmeti kullanım davranışları. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 7(2), 85–94.
  26. Rosenstock, I. M. (1974). Health belief model origins. Health Education Monographs, 2(4), 328–335.
  27. Sarıkahya, M., Terzi, H., Kanbay, Y., & Çınar Özbay, B. (2025). Sosyal ağ yapılarının sağlık davranışı üzerindeki etkisi. Sağlık Sosyolojisi Dergisi, 7(1), 15–29.
  28. Sørensen, K., et al. (2012). Health literacy and public health. BMC Public Health, 12, 80.
  29. Soyuğurlu, M., & Yeşiltaş, E. (2024). Genç bireylerde sağlık hizmeti arayışının ertelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(1), 55–72.
  30. Starfield, B. (1998). Primary care: Balancing health needs, services, and technology. Oxford University Press.
  31. Taber, J. M., Leyva, B., & Persoskie, A. (2015). Why do people avoid medical care? Journal of General Internal Medicine, 30(3), 290–297.
  32. Tarsuslu, R., Akman, S., & Yıldırım, B. (2024). Üniversite öğrencilerinde stres ve sağlık hizmeti arayışı. Psikoloji ve Sağlık Dergisi, 12(3), 101–118.
  33. Kraft, A.D., Quimbo, S.A., Solon, O., Shimkhada, R., Florentino, J., Peabody, J.W. (2009) The health and cost impact of care delay and the experimental impact of insurance on reducing delays. J Pediatr. 155(2):281-5.e1. doi: 10.1016/j.jpeds.2009.02.035.
  34. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. T.C. Resmî Gazete.
  35. Uludağ, Ş. (2025). Sağlık iletişimi sorunlarının sağlık hizmeti talep erteleme davranışı ile ilişkisi üzerine bir çalışma: Konya ili örneği (Tez No. 945803) [Yüksek lisans tezi, SELÇUK ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
  36. World Health Organization. (1948). Constitution of the World Health Organization. WHO.
  37. Yetkin, R. (2025). Bireylerin sağlık talebi erteleme davranışı ile tıbbi güvensizlik arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 942491) [Yüksek lisans tezi, SELÇUK ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi