İletişimISSN:3023-6673
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
EnglishTürkçe
AnasayfaAmaç ve KapsamÖzel SayıMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Yenidoğan Taramaları Hakkında Annelerin Bilgi ve Tutumlarının Düzeyi ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Selda ATES BESIRIK,Rümeysa BARDAKCIOĞLU,Hesna Begüm AKKAYA

  • Selda ATES BESIRIK: Burdur Mehmet Akif Ersoy University
  • Rümeysa BARDAKCIOĞLU: Burdur Mehmet Akif Ersoy University
  • Hesna Begüm AKKAYA: Burdur Mehmet Akif Ersoy University
  •  Yıl : 2026
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 28-38
Bu çalışmanın amacı annelerin yenidoğan taramaları hakkındaki bilgi ve tutum düzeylerini ve bunları etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımdadır. Çalışma Aile Sağlığı Merkezlerine rutin izlem için gelen 0-12 aylık arasında bebeği olan annelerde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya örneklem seçim kriterlerini karşılayan toplam 103 anne katılmıştır. Verilerin toplanmasında “Sosyodemografik Form” ve “Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, frekans, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan annelerin yaş ortalamasının 30.84±4.92 yıl olduğu belirlenmiştir. Ölçek toplam puan ortalaması 39.10±7.20 olarak bulunmuştur. Bu sonuç annelerin yenidoğan taramalarına ilişkin bilgi düzeylerinin orta düzeyde olduğu göstermektedir. Eğitim düzeyi ve bilgilendirilme durumuna göre ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Buna karşın anne yaşı ve çalışma durumu açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Sağlık çalışanlarından bilgi alan ve taranan hastalıkları bilen annelerin puanlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Annelerin bilgi ve tutum düzeylerinin orta düzeyde olduğu, özellikle eğitim ve bilgilendirme süreçlerinin belirleyici rol oynadığı saptanmıştır. Yenidoğan taramalarına yönelik farkındalığın artırılması için sağlık profesyonelleri tarafından yürütülen eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerekmektedir.
Atıf yapmak için : Ates Besirik, S., & Bardakcioğlu, R., & Akkaya, H. (2026). Determination of Mothers’ knowledge and attitudes toward newborn screening and associated factors. Sustainable Welfare, 4(1), 28-38.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Sustainable Welfare
2026, Cilt4, Sayı1
ISSN: 3023-6673
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Aykan, E. B., & Fidancı, B. E. (2021). Pediatri Hemşireliğinde Genetik/Genomik. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(4), 895-905.
  2. Bakırlıoğlu, B., & Çetinkaya, B. (2023). Yenidoğan Tarama Programı Hakkında Annelerin Bilgi ve Tutumlarına Etki Eden Faktörlerin Değerlendirilmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 6(2), 311-318. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1073792.
  3. Blom, M., Bredius, R. G., Jansen, M. E., Weijman, G., Kemper, E. A., Vermont, C. L., ... & SONNET-Study Group. (2021). Parents’ perspectives and societal acceptance of implementation of newborn screening for SCID in the Netherlands. Journal of Clinical Immunology, 41(1), 99-108. https://doi.org/10.1007/s10875-020-00886-4.
  4. Can, A., Yılmaz, E., & Kaya, D. (2020). Yenidoğan tarama testleri hakkında annelerin bilgi düzeyi ve kaygı durumlarının incelenmesi. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 12(3), 345–352.
  5. Coupal, E., Hart, K., Wong, B., & Rothwell, E. (2020). Newborn screening knowledge and attitudes among midwives and out-of-hospital-birth parents. The Journal of Perinatal & Neonatal Nursing, 34(4), 357-364. https://doi.org/10.1097/JPN.0000000000000525.
  6. De Souza, A., Wolan, V., Battochio, A., Christian, S., Hume, S., Johner, G., ... & Sosova, I. (2019). Newborn screening: current status in Alberta, Canada. International journal of neonatal screening, 5(4), 37. https://doi.org/10.3390/ijns5040037.
  7. Fitzgerald, C., Heery, E., Conneally, N., Linnane, B., George, S., & Fitzpatrick, P. (2017). An evaluation of pregnant women's knowledge and attitudes about newborn bloodspot screening. Midwifery, 45, 21-27. https://doi.org/10.1016/j.midw.2016.11.007.
  8. Edis, E. K., Bal, S., Koç, E., & Başgöl, Ş. (2025). Postpartum Dönemdeki Kadınların Yenidoğan Taramalarına Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Belirlenmesi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 51-65. https://doi.org/10.47115/jshs.1439438.
  9. Erbay, A., & Yıldız, D. (2020). Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması (Yüksek Lisans Tezi), Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara.
  10. Guimarães, M. F., Rabelo, F. A., & Figueiredo Jr, I. (2019). Knowledge about neonatal screening among postpartum women and complexity level of birthing facilities. International Journal of Neonatal Screening, 5(1), 8. https://doi.org/10.3390/ijns5010008.
  11. Güneş, Z., & Yıldız, S. (2021). Annelerin yenidoğan tarama programlarına ilişkin bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 8(2), 210–217.
  12. Kasem, A., Razeq, N. M. A., Abuhammad, S., & Alkhazali, H. (2022). Mothers’ knowledge and attitudes about newborn screening in Jordan. Journal of community genetics, 13(2), 215-225. https://doi.org/10.1007/s12687-021-00572-x.
  13. Levy, H. L. (2021). Robert Guthrie and the trials and tribulations of newborn screening. International Journal of Neonatal Screening, 7(1), 5. https://doi.org/10.3390/ijns7010005.
  14. Lwanga, S. K., Lemeshow, S., & World Health Organization (1991). Sample size determination in health studies: a practical manual. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/40062.
  15. Newcomb, P., True, B., Walsh, J., Dyson, M., Lockwood, S., & Douglas, B. (2013). Maternal attitudes and knowledge about newborn screening. MCN: the American journal of maternal/child nursing, 38(5), 289-294. https://doi.org/10.1097/NMC.0b013e31829a55e2.
  16. Ovalı F. (2019). Yenidoğan Taramaları. Klinik Tıp Pediatri Dergisi, 11(4), 193-199.
  17. Saracaloğlu, A., & Demiryürek, A. T. (2021). Spinal musküler atrofi (SMA) tedavisinde yeni yaklaşımlar ve onaylı ilaçlar. Güncel Pediatri Dergisi, 19(2), 248-258.
  18. T.C. Sağlık Bakanlığı (2025). Yenidoğan tarama programı. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/tarama-programlari/ntp.html.
  19. Therrell, B. L., Padilla, C. D., Loeber, J. G., Kneisser, I., Saadallah, A., Borrajo, G. J., & Adams, J. (2015). Current status of newborn screening worldwide: 2015. Seminars in Perinatology, 39(3),171-187. https://doi.org/10.1053/j.semperi.2015.03.002.
  20. Tluczek, A., Ersig, A. L., & Lee, S. (2022). Psychosocial issues related to newborn screening: a systematic review and synthesis. International Journal of Neonatal Screening, 8(4), 53. https://doi.org/10.3390/ijns8040053.
  21. Ulph, F., Dharni, N., Bennett, R., & Lavender, T. (2020). Consent for newborn screening: screening professionals' and parents’ views. Public health, 178, 151-158. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2019.08.009.
  22. Yanmaz, S. Y., Ünal, E., Taş, F. F., Yıldırım, R., & Haspolat, Y. K. (2019). Konjenital hipotiroidi tanısıyla takip edilen hastaların klinik ve laboratuvar özellikleri. Güncel Pediatri, 17(3), 412-423.
  23. Yin, X., Wang, P., Cen, Z., Yu, Z., He, Q., Wu, B., & Huang, X. (2024). Parental awareness and perspectives on newborn screening in China: a questionnaire-based study. BMC Medical Ethics, 25(1), 140. https://doi.org/10.1186/s12910-024-01145-6.